75 jaar bevrijding

75 jaar geleden werd Nederland bevrijd. Stapje voor stapje veroverden de geallieerden Nederland, tot de capitulatie. Trouw laat de komende maanden mensen aan het woord die in 1944 en 1945 de bevrijding van de Duitse bezetters zelf hebben meegemaakt. Op deze website verzamelen we deze verhalen.

18 augustus 1944: de eerste Amerikanen komen. 

‘Wij wisten in die tijd wel dat het einde van de Duitse bezetting naderde, maar wanneer precies de Amerikanen zouden komen, wisten we niet. En op 18 augustus in dat jaar is er iets gebeurd, dat… ja, dat emotioneert me nog erg…” Bér Schroen – nu 89, toen 14,5 – verwelkomde de eerste Amerikaanse pantserwagens.

17 september 1944: de Slag om Arnhem

Jan Loos (toen 14, nu 89) woonde in het midden van de heftige strijd in Oosterbeek, buiten Arnhem. In een kelder van de buurvrouw wist hij met zijn moeder en zusje ternauwernood te overleven.

26 oktober 1944: de bevrijding van Vught

In het Brabantse Vught bevond zich tijdens de oorlog een berucht concentratiekamp. Marie Verbraeken-Blommaart (toen 24, nu 98 jaar oud) zat er wegens haar verzetswerk in 1944 gevangen. Wat ze daar meemaakte, krijgt ze ook na driekwart eeuw niet van haar netvlies, vertelt ze. ‘Al die naakte lijven graaiden over me heen.’

8 november 1944: de Slag om de Schelde

Jakob Boersma (toen 14, nu 89 jaar oud) beklom ‘s avonds het dak van de pastorie in het dorp Kloetinge op Zuid-Beveland en volgde de strijd van de Slag om de Schelde. “Het eerste verhaal dat ik altijd vertel over de bevrijding, gaat over een voor mij verschrikkelijke ervaring met een stuk of tien Duitse soldaten.” 

December 1944: de Hongerwinter

Jan de Graaf (toen 16, nu 91 jaar oud) woonde op een boerderij in het Friese Kollumerzwaag. Op een boerderij had je nooit honger, ook niet tijdens de Hongerwinter. Jan herinnert zich de mensen uit Rotterdam die te voet waren gekomen en uitgehongerd aanklopten bij de boerderij.  

30 december 1944: 3000 mannen uit Roermond weggevoerd

Op 30 december 1944 kwamen 3000 Nederlandse mannen hun schuilplaatsen uit en werden ze weggevoerd door de Duitsers. Annie Parren-Cornelissen (toen 18, nu 97) moest afscheid nemen van haar verloofde Sef.

27 januari 1945: de bevrijding van Auschwitz

Vlak voor de bevrijding van vernietigingskamp Auschwitz, maandag 75 jaar geleden, moesten tienduizend gevangenen het kamp verlaten van de Duitsers. Max Rodrigues Garcia (toen 20, nu 95), een Joodse jongen uit Amsterdam, was een van hen. ‘Ik heb Auschwitz geroken met mijn neus, gehoord met mijn oren.’

OORLOGSKLASSIEKERS

Tot Bevrijdingsdag bespreekt Trouw wekelijks een oorlogsklassieker. Lees de besprekingen hieronder terug.

‘Het bittere kruid’ leest als een dystopie

Het antisemitisme kwam natuurlijk niet pas met de nazi’s ons land binnenvallen in 1940, het was er al. Dat is het aangrijpendste in ‘Het bittere kruid’ (1957): hoe gewoon de mensen die opklimmende anti-Joodse maatregelen lijken te vinden.

Nooit meer buitenstaander

Zelfs als je gevangen zat in Auschwitz, er afscheid hebt moeten nemen van ouders en verder moest met het levende bewijs van een kampnummer op de arm, is het nog niet altijd voorstelbaar. Voor G.L. Durlacher (1928-1996) was de enige manier om zijn verleden in verschillende concentratiekampen te onderkennen het zo waarheidsgetrouw en nauwkeurig mogelijk opschrijven van die oorlogservaringen.

‘Het Achterhuis’ is veel meer dan een oorlogsooggetuigenverslag

Niemand had toen kunnen indenken dat Anne Frank en haar dagboek zo iconisch zouden worden. Maar de reden dat ze 75 jaar na haar dood in Bergen-Belsen zo beeldbepalend is geworden ligt al in deze zinnen besloten.

Voor de geallieerden was de bevrijding van Nederland nooit meer dan bijzaak

Liefst acht maanden duurde de bevrijding van Nederland, 75 jaar geleden. Militair historicus Wim Klinkert verklaart drie keerpunten in de strijd tegen de Duitsers. ‘De bevrijding van Nederland bestaat helemaal niet als militaire operatie.’